| Akçaşehir'de Düğün |
|
|
Kasabamızda düğün gelenekleri 15 - 20 yıl içerisinde değişmeye başlamış ve bazı gelenekler ortadan kalkmıştır. Bizler bu çalışmamızda geçmişte yaşanmış gelenekleri de içine alarak düğünlerimizden bahsedeceğiz. SÖZ KESME Oğlanın anne ve babası kendi aralarında fikir birliği içinde yetişmiş genç kızları araştırarak oğluna alacağı kızı belirler ve oğluna anası bunu duyurur. Anası oğluna kızın güzelliğinden, işçiman olmasından, soyu ve ahlakından bahsederek oğlanı iknaya çalışır. Eğer oğlan gönlünü başkasına kaptırmış ise durumu anasına açar. Anası bu durumu beyine açar ve baba kabul eder ise oğlanın anası yanma birkaç kadın alıp kız evine oturmaya giderek ağız yoklar. Kız anası durumu önce kızına açar ve eğer kız kabul ederse anası beyine durumu anlatır. Oğlan evine haber saldırır ve kız bitirme işlemi başlar. Önceden kız evine haber salınarak, bir akşam oğlanın akrabalarından birkaç erkek ve kadın kız istemeye giderler. Söz kesilerek, erkek tarafı günün şartlarına uygun belli bir miktar parayı? (başlık parası) kız tarafına verir. Kız ve oğlan tarafı evlenecek bu çocuklarına neler alınacağı konusu görüşür {Altın bilezik, küpe, sarı lira, yüzük, gibi takılar, altı yorgan, altı döşek, altı yastık, on iki halı yastık, iki çift halı, iki çift namazlağı, altı minder, tülü, dolap, milangaz dikiş makinası v.s. gibi konular) karara bağlarlar. Daha sonraki gün köyün imamı çağrılır. Hazırlıklar yapılarak kız evine gidilir. Giderken birkaç kutu lokum ve bisküvi götürülür. İmam bu hayırlı işi kutlayarak duasını yapar, lokumlar yenir. Böylece düğün hazırlıkları başlar. NİŞAN Her iki tarafın belirlediği bir tarihte (ve genelde hafta sonu olur) Nişan merasimi yapılır. Daha önce alman nişan yüzükleri bu törende ailelerin en tahsilli veya misafirlerden uygun olan bir büyük tarafından törenle takılır ve dualar okunur. Nişan töreninde kaynana - kaynata tarafından geline bilezik takılar takılarak takı töreni başlar. Tabi bu arada yüzük kesmez ve kesmesi için kaynata veya oğlanın kardeşlerinden birisi bahşiş verir. Takıdan sonra gençler oynarlar ve tören biter. GEZMELER Köyümüzde düğüne kadar kız ve oğlan gezmeleri yapılırdı. Bu gezmeler; Oba gezmesi, Bayram gezmesi, Erkek gezmesi idi. Bu gezmelerde kız tarafına oğlan evi tarafından hediyeler yapılır bütün eş - dost kadınlar okunur ve oğlan evinde toplanılır ve kız evine gidilirdi. Kız evi önceden hazırlığını yapar ve gelenleri karşılar ve buyur ederdi. Genç kızlar eğlenirler ve gelin kızı da oynatırlar böylece erkek ve kız aileleri kaynaşması yaşanır. Kız evi izzet ve ikramda bulunur gelenlere hediyeler verirler. Oğlan getirdiği hediyeleri kız tarafına verir, böylece gezmeler tarafları yakınlaştırır. Erkek gezmesi son yıllarda yapılmamaktadır. Erkek gezmesinde önceden oğlan arkadaşlarını gezmeye götürür ve akşam oğlan evinde hazırladıkları yazma ve yiyecek ve içeceklerle gençler ellerinde teyp ve müzik eşliğinde eğlenerek kız evine varırlardı. Kız tarafındaki erkekler karşılar ve buyur ederlerdi. Kız evi koyun keser yemekler yapar, gelenleri doyurur ve oğlan tarafı getirdiği hediyeleri verir eğlence başlar ve çeşitli oyunlar oynanırdı. Bu oyunlarda ebeler olur ve oyunları yönlendirir ne yapılacağını birlerdi. Bu arada getirdikleri eğlenceliklerden yenirdi. Zaman geçtikten sonra kız tarafından müsaade istenir ve kalkılırdı. Daha sonra kız tarafı gelen çemberleri ve kimin getirdiğini belirler ve birkaç gün sonra içerisine biraz yiyecek ve hediyesi konarak oğlan tarafına götürür verirdi. Oğlan tarafı bunu arkadaşlarına tekrar dağıtırdı. KURBAN SALMA Oğlan evi Kurban bayramı öncesi koyunlarının içinden en iyi damızlık veya etlik hayvanları seçer ve eve getirir. Kurban bayramının birinci günü öğle namazından sonra bir gün önceden okunan eş dost nezaretinde en güzel renklerle boyanır ve üzerine urbalıklar yeleklikler ve çeşitli kumaş ve şifonlar bağlanır, hayvanın alnına ayna bağlanır. Kaynana da altın bilezik bağlar ve hayvan traktör arabası ve yanında gençler eşliğinde köyün içinden kornalar ?alarak geçer. Kız evine varılır ve kız evi sakinleri misafirleri buyur eder ve kurbanı teslim alırlar. İhtiyaç varsa kesilir yoksa yeni çiftin damızlık hayvanı olarak sürüye salınır. Gençler kız evinde eğlenirler. Daha sonra kız tarafı şeker ikram eder. Bayramlaşılır. Kız tarafı araçlara havlu bağlar ve içerideki misafirlere de mendil veya başka hediyeler sunulur. Müsaade alarak erkek tarafı ayrılır. DÜĞÜN HAZIRLIĞI Oğlan evi genelde güzün veya harman sonu eli avucuna uyunca kız tarafına gelir ve düğünü yapmak istediklerini bildirirler. Kız tarafına rızası ile takvim belirlenir ve hem erkek ve hem de kız tarafından bir heyet oluşturulur. Karaman'a gidilir. Düğün alışverişi başlar. Şehirde bir dükkandan diğerine girilir, çıkılır ve eksikler tamamlanır. Geline kat kat elbiselikler ve elbiseler, gelinlik beğenilir. Altın eksikleri bozulur. Altın eksik ise tamamlanır. Ayakkabılar, çantalar, mutfak eşyaları, kadınlara yeleklik donluklar, erkeklere gömlekler, kravatlar, ceketler ve damada damatlık alınır. En önemlisi de tüm alışverişe katılanlara kaynata tarafından ısmarlanan öğle yemeğinin yenmesi eksiklerin konuşulması ve tamamlanmasıdır. Gelin sandığı, ve diğer ev eşyaları (günümüzde artık servisler getirmekte) araç tutularak yerleştirilir eve getirilir. Böylece düğün kayıtı görme işi bitirilir. Alınan eşyalar kızın çeyiz sandığına yerleştirilir ve düğün günü oğlan evine gider. Gelin evi, hem kızın ve hem de oğlan tarafının kad?nları tarafından "Ev atma günü" süslenir ve yerleştirilir. BAYRAK DİKİMİ Düğün haftasının perşembe günü ikindi namazını kılındıktan sonra duası yapılan bayrak oğlan evinin en yüksek çatısına ucuna soğan takılarak dikilir ve böylece o hanede düğün başlamıştır. Bir hafta önceden düğün yemeği hazırlığı başlar aşçılar tutulur ve düğüne tüm eş dost ve akrabalar davet edilir uzaktakilere haber salınır ve düğüne davet edilir. Akrabalar arası dayanışma ile yufkaya oturulur ve yüzlerce yufka yapılır. Düğün yemeği iki gün veya bir gün önceden pişirilir. Yufka yapanlara düğün sahipleri tarafından bahşişler verilir. Yemekler hazır olunca ilk defa düğün sahibi kaynata çağrılır ve yemeğin tadına bakar ve Kazan ağzı açma bahşişini aşçılara verir. Düğün yemeğinin etli olması önemlidir. 5 - 6 besili hayvan kesilir. Etleri yemeklere katılır. Düğün yemeklerimiz; Yayla çorbası, Bamya, Kuru Fasulye, Pilav ve en önemlisi ise Et Kavurmasıdır. Yanında da Hoşafı helvası cabası. KINA YAKMA Düğün haftasının perşembe öğleden sonra geline kız evinde kına yakılır. Bu törene oğlan ve kız evinden kadınlar okunur. Kız evinde toplanılır. Oğlan evinin getirdiği kına yakmak için hazırlanır. Hazırlanan kına düğün elbisesini giyen geline dul olmayan ve mutlu olan bir kadın tarafından yakılması önemlidir. Geline kına yakılrken maniler ve türküler söylenir gelin okşanır ve ağlatılır. Gelinin avuç içine kına yaıkıldıktan sonra kalan oradaki kız ve çocuklara yakılır. Böylece kına yakma töreni biter. Düğünden bir gün önce kına gecesidir. Oğlan evinde veya düğün salonunda davetlilerin toplanmasıyla yatsıdan sonra oğlana ve sağdıcına kına sağ avuç içlerine yakılır. Kalan oradaki damadın arkadaşları ve akrabalarına ikram edilir. Kına tası büyükten başlanarak dolaştırılır. Toplanan kına tasındaki paralar kız evine gönderilir. Kına gecesinde gençler eğlenirler. Günümüzde düğün salonunda olan bu törene orkestralar getirilmekte ve eğlenilmektedir. Kız evine gönderilen kına tasındaki kına gelin kızın baş ve ayaklarına yakılır. Böylece kına töreni biter. |









Gelenek ve Görenekler 